Ο χαμένος αμερικανικός παράδεισος

 

Όταν τον περασμένο Αύγουστο οι ντοκιμαντερίστες Τζο Μπέρλιντζερ και Μπρους Σινόφσκι ολοκλήρωναν το μοντάζ του τρίτου μέρους του ντοκιμαντέρ τους Paradise Lost για την περίφημη υπόθεση των «Τριών του Δυτικού Μέμφις» σίγουρα πρόσθεταν ένα ακόμη πολύτιμο κομμάτι  σε ένα δικαστικό πάζλ έναν αγώνα που κρατούσε πάνω από δεκαοκτώ χρόνια κρατώντας τρεις αθώους ανθρώπους στη φυλακή σε μια από τις πλέον διαβόητες περιπτώσεις κακοδικίας. Αυτό που δεν γνώριζαν ίσως ήταν ότι λίγες μέρες μετά οι κατηγορούμενοι θα αφήνονταν επιτέλους ελεύθεροι, ένα φινάλε που θα ζήλευε και το πιο καλογραμμένο χολιγουντιανό σενάριο. Η ταινία τους Paradise Lost 3: Purgatory με την προσθήκη πλέον κάποιων σκηνών από την αποφυλάκιση των τριών βρίσκεται στη λίστα των πέντε φετινών υποψηφιοτήτων για Όσκαρ ντοκιμαντέρ και είμαι σίγουρος ότι οι Μπέρλιντζερ και Σινόφσκι, άοκνοι ερευνητές, ενεργοί ακτιβιστές και θιασώτες μιας σχολής ντοκιμαντέρ που πρεσβεύει τον αόρατο σκηνοθέτη παρατηρητή, θα αισθάνονται μάλλον κάπως άβολα σε μια βραδιά τόσο επίσημη και λαμπρή. Πόσο μάλλον που ήδη στις ΗΠΑ έχει ξεκινήσει μια ενορχηστρωμένη καμπάνια ενάντια στην ταινία μέσα από δηλώσεις των γονιών των θυμάτων που κατηγορούν την Ακαδημία Κινηματογράφου ότι με την υποψηφιότητα στα Όσκαρ ηρωοποιεί τους κατηγορούμενους. Τυχαία ή όχι πάντως η κινηματογραφική βιομηχανία ετοιμάζεται να εξαργυρώσει την επικαιρότητα της υπόθεσης με μια ταινία μυθοπλασίας με τίτλο Devils Knot σε σκηνοθεσία Ατόμ Εγκογιάν και πρωταγωνιστή τον Κόλιν Φερθ, ενώ ένα ακόμη ντοκιμαντέρ το West of Memphis της Άμι Μπεργκ σε παραγωγή του Πίτερ Τζάκσον παρουσιάστηκε στο Σάντανς πριν από λίγες ημέρες.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Το 1993 στο Δυτικό Μέμφις του Άρκανσο τρία οκτάχρονα αγόρια βρίσκονται άγρια δολοφονημένα και διαμελισμένα με τρόπο που θυμίζει τελετουργικό έγκλημα. Η αστυνομία συλλαμβάνει ως δολοφόνους τρεις έφηβους τους Ντέμιεν Έκολς, Τζέισον Μπόλντουιν και Τζέσι Μισκέλι κατηγορώντας τους ως μέλη σατανιστικής οργάνωσης βασισμένη στο γεγονός ότι οι νεαροί άκουγαν φανατικά χέβι μέταλ και ιδιαίτερα τους Metallica (οι οποίοι έδωσαν αφιλοκερδώς την άδεια να χρησιμοποιηθούν τα τραγούδια τους στο ντοκιμαντέρ) και παράλληλα λάτρευαν τη γκόθικ κουλτούρα. Με συνοπτικές διαδικασίες, πλήθος λαθών και αντιφάσεων το δικαστήριο καταδίκασε τον Έκολς σε θάνατο, τον Μπόλντουιν σε ισόβια και τον Μισκέλι σε εικοσαετή κάθειρξη. Οι Μπέρλιντζερ και Σινόφσκι κατέγραψαν στην πρώτη ταινία τους Paradise Lost: The Child Murders at Robin Hood Hills (1996) όλη την ανακριτική και ακροαματική διαδικασία που κράτησε σχεδόν 18 μήνες δείχνοντας με εκπληκτικό τρόπο πώς μια σειρά από στερεότυπα οδηγούν στη δαιμονοποίηση (το tagline της ταινίας σημείωνε εύστοχα «Μαγεία ή Κυνήγι Μαγισσών;») και  την κατασκευή τεράτων και τελικά σε ένα κλίμα τρομοκρατίας σκιαγραφώντας ταυτόχρονα μοναδικά τη «βαθιά» Αμερική των πολιτειών του Νότου. Χωρίς να παραλείπουν βέβαια να καταδείξουν διεξοδικά πόσο βαθιά ταξική παραμένει η απονομή δικαιοσύνης στις ΗΠΑ σε μια περίοδο που σημαδευόταν από την δίκη και τελικά την αθώωση του Ο’ Τζέι Σίμπσον. Στο δεύτερο ντοκιμαντέρ τους Revelations: Paradise Lost 2 (1999) αναλάμβαναν να ξετυλίξουν μια σειρά από νέα στοιχεία που υποστηρίζουν την αθωότητα των τριών και μαζί το χρονικό της δημιουργίας ενός μοναδικού σε μαζικότητα κινήματος για την απελευθέρωση των τριών καταφέρνοντας να ευαισθητοποιήσουν και να στρατολογήσουν ακόμη και προσωπικότητες όπως ο σκηνοθέτης Πίτερ Τζάκσον ή ο Τομ Γουέιτς, ο Τζο Στράμερ και ο ‘Έντι Βέμπερ των Pearl Jam. Καθοριστικής σημασίας θα αποδειχτεί και η, ενεργή μέχρι σήμερα, ιστοσελίδα www.wm3.org μέσα από την οποία συγκεντρώνονται δωρεές, αλλά και νέα στοιχεία που αφορούν την υπόθεση.

Το 2004, βλέποντας, παρά τις κινητοποιήσεις, οποιαδήποτε πρόοδο να έχει παγώσει και οι εφέσεις που έχουν κατατεθεί από το 2003 να έχουν κολλήσει αποφασίζουν να ανακινήσουν ξανά την υπόθεση αναζητώντας νέα στοιχεία προς την κατεύθυνση των πραγματικών ενόχων και αποσπώντας νέες μαρτυρίες. Η νέα εφτάχρονη έρευνά τους καταγραμμένη στο τρίτο μέρος Paradise Lost: Purgatory ξετυλίγει ένα σχεδόν Καφκικό σκηνικό γραφειοκρατίας και αγκυλώσεων στην Αμερική του 21ου αιώνα. Η νέα έφεση των κατηγορουμένων το 2007 στηριγμένη σε νέες εξετάσεις DNA υλικού που βρέθηκε στον τόπο του εγκλήματος χρειάστηκε 4 χρόνια για να εκδικαστεί. Δεν είναι τυχαίο ότι οι τρεις κατηγορούμενοι θα καταφέρουν τελικά να βγουν από τη φυλακή πετυχαίνοντας συμφωνία με βάση την οποία υποχρεώθηκαν να δεχτούν ότι μπορούν μεν να συνεχίσουν να υποστηρίζουν ότι είναι αθώοι, αλλά τους επιβλήθηκε να αναγνωρίσουν ότι το δικαστήριο είχε αρκετά και ικανά στοιχεία ώστε να τους έχει καταδικάσει στις ποινές που έχουν εκτίσει. Με λίγα λόγια υποχρεώθηκαν να απαλλάξουν το δικαστήριο και ένα ολόκληρο σύστημα απονομής δικαιοσύνης από τις ευθύνες του. Όπως μάλιστα μαθαίνουμε οι δικαστής που επί χρόνια αρνούνταν να εξετάσει τις εφέσεις των τριών εκλέχτηκε Γερουσιαστής.

Δεν είναι λίγοι αυτοί που συνέδεσαν την αποφυλάκιση των τριών την τελευταία με την απειλή της παγκόσμιας πρεμιέρας του ντοκιμαντέρ στο φεστιβάλ του Τορόντο τον περασμένο  Σεπτέμβριο. Όπως και να έχει οι Μπέρλιντζερ και Σινόφσκι στον πλήρη αντίποδα της ευκαιριακής  και επιπόλαιης δημοσιογραφίας αφιέρωσαν σχεδόν δύο δεκαετίες κυνηγώντας με ασκητική εμμονή μια υπόθεση που έμοιαζε συχνά καταδικασμένη, ζώντας σχεδόν κυριολεκτικά με τους καταδικασμένους «ήρωές» τους. Ο Μπέρλιντζερ μάλιστα έχει δηλώσει ότι η ζωή του έχει συνδεθεί άρρηκτα με την υπόθεση καθώς τα δυο παιδιά του γεννήθηκαν αντίστοιχα μαζί τις δύο ταινίες, αντίστοιχα και έζησε το μεγάλωμά τους μέσα από την εξέλιξη της έρευνας. Ο εκ των τριών, καταδικασμένος σε θάνατο, Έκολς πιστεύει ότι χωρίς αυτές τις ταινίες θα είχε εκτελεστεί. Το αποτέλεσμα είναι μια μοναδική στα κινηματογραφικά χρονικά ολοκληρωμένη τριλογία που ξεπερνά την απλή διερεύνηση μιας δικαστικής πλάνης που κατέληξε εν μέρει σε αίσιο τέλος ή την αποστομωτική καταγγελία ενός φαύλου μηχανισμού για να πάρει τις επικές διαστάσεις μιας καταγραφής της ίδια της αμερικανικής ψυχής σε αναζήτηση μιας χαμένης προ πολλού αθωότητας.

(Λευτέρης Αδαμίδης, Περιοδικό ΜΟΝΟ, τεύχος 2, 14/2/2012)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: