Locarno

[Γουίλιαμ Φρίντκιν: απλά μαθήματα κινηματογράφου]

Ήταν αναμφισβήτητα μια από τις πιο αδιάφορες χρονιές για το μεγάλο φεστιβάλ. Το ίδιο το μεγάλο βραβείο το λέει πεντακάθαρα, το ανεκδιήγητο She, A Chinese της Ξιαολού Γκούο, μια μοδάτης Κινέζας που ζει μέσα στο hype του Λονδίνου και επιμένει να αναπαράγει κάθε γνωστό κλισέ για το “Δυτικό Όνειρο” της νέας γενιάς των συμπατριωτών της μέσα από την οδύσσεια μιας νεαρής Κινέζας που περνάει δια πυρός και σιδήρου (και άλλων πραγμάτων που δεν τολμώ να αναφέρω) μέχρι να φτάσει στο Λονδίνο και…να ξαναπεράσει τα ίδια. Η Ελλάδα έκανε το πέρασμά της από εδώ με τη μέτρια Ακαδημία Πλάτωνος του Φίλιππου Τσίτου, ένα βήμα πίσω από το ελπιδοφόρο My Sweet Home. Με ένα σενάριο που μπάζει από παντού και μια λογική κωμικής ηθογραφίας δεν μπορείς να πας και πολύ μακριά. Η ταινία χειροκροτήθηκε και άρεσε, έφυγε άλλωστε με τρία βραβεία. Αν  σας αρέσει ο Λαζόπουλος μπορεί και να γελάσετε ή να σας συγκινήσει. Κατά τη γνώμη μου πέρα από τις αδυναμίες της είναι μια ταινία που θα είχε λόγο ύπαρξης δέκα και βάλε χρόνια πριν. Όσο για το λογίδριο του Αντώνη Καφετζόπουλου ενώ παρελάμβανε το βραβείο ανδρικής ερμηνείας (είναι πολύ καλός ομολογουμένως) είναι απλά κρίμα: μια επίθεση στα λεφτά που δεν δίνονται για να γίνουν ταινίες, αλλά  δίνονται στο Φεστιβάλ (Θεσσαλονίκης) από την σκηνή ενός άλλου φεστιβάλ. Βγάλτε συμπέρασμα. Και παρακαλούμε να σταματήσει η υστερία με το θαύμα του ελληνικού σινεμά (“φταίει” και ο Λάνθιμος που σάρωσε και το Σαράγιεβο) και τις άλλες μπούρδες που γεμίζουν τις σελίδες των πολιτιστικών γιατί δεν είμαστε στο Euro (το έχουμε ξαναπεί).  Αν με ρωτήσετε τι θα κρατούσα από τη φετινή χρονιά του Λοκάρνο θα απαντούσα το κινεζικό The Search και τη νέα ταινία του Χο Γιουχάν, At the End of the Daybreak που αγνοήθηκαν παντελώς. Και βέβαια τον σπουδαίο Γουίλιαμ Φρίντκιν να σολάρει όρθιος για δύο ώρες μιλώντας για σινεμά με το πάθος ενός εφήβου. Επιμελείται τώρα καρέ-καρέ την έκδοση όλων των ταινιών του σε blue ray και υπόσχεται ότι θα τα δούμε για πρώτη φορά με τα χρώματα που ο ίδιος φαντάστηκε και που το φιλμ δεν μπόρεσε να αποτυπώσει.

(Λ.Α)

Don’t you forget about me

[Breakfast Club: είμαστε πλέον ορφανοί]

Τα 80′ς συνεχίζουν να στοιχειώνουν τα όνειρά μας (ήμασταν άλλωστε εκεί). Ο John  Hughes όμως δεν υπάρχει πια, έφυγε στα 59 του. Η είδηση ήρθε με την πανσέληνο δυστυχώς. Σεβασμός, τουλάχιστον…

Κρυφό Σχολειό

[ο Γαβράς τη γλύτωσε, εδώ να δούμε]

The Secret School

Marina Gioti delves into one of the most contentious nationalist debates in Greece: the existence of illegal “secret schools” allegedly operating under the auspices of the Greek Orthodox Church during the Turkish Ottoman rule.

[Από τον κατάλογο του Φεστιβάλ του Τορόντο. Η μικρού μήκους της Μαρίνας Γιώτη προβάλλεται στο τμήμα Wavelengths στο ίδιο πρόγραμμα μαζί με πειραματικές μικρού μήκους των Γκοντάρ, Απιτσατπόνγκ Βερεσετακούλ κλπ.]

για την Yasmin Ahmad

[Γιασμίν, θα μας λείψεις πολύ]

Αδύνατο να το πιστέψεις και όμως η είδηση είναι αληθινή. Η Γιασμίν δεν είναι πια μαζί μας. Την περασμένη Πέμπτη υπέστη εγκεφαλικό και τελικά υπέκυψε. Εϊναι από τα χειρότερα μηνύματα που έχω πάρει. Και από τα πιο αναπάντεχα. Ήταν μόλις 51 ετών. Όσοι είχαν την ευλογία (δεν υπερβάλω) να τη γνωρίσουν στη Θεσσαλονίκη είμαι σίγουρος ότι πενθούν. Ακόμη και αν οι ταινίες  της σε άφηναν αδιάφορο η σαγήνη της αποκλείεται. Σπάνια έχω συναντήσει τόσο ζωντανό και θετικό άνθρωπο. Πριν ένα μήνα με πήρε να μου ευχηθεί για το γάμο μου και μου έλεγε πόσο κακές κριτικές πήρε το (περσινό της ) Mualaf ,αλλά ότι αυτή ήταν τόσο ευτυχισμένη με την ταινία (γελούσε όταν της απολογήθηκα που δεν το παίξαμε στη Θεσσαλονίκη). Η αγαπημένη της προσφώνηση ήταν darling…θα τη θυμάμαι πάντα να με φωνάζει έτσι. Η τελευταία της εμφάνιση (έπαιζε σε ταινίες φίλων, αλλά και σε δικές της-τραγουδά υπέροχα στο τέλος του Mukhsin παρέα με τους γοννείς της) είναι πιθανά στο End of the Daybreak του Ho Yuhang που θα δείτε στη Θεσσαλονίκη το Νοέμβριο. Είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε για την λατρεμένη Γιασμίν. Απρόσμενο τέλος για μια σπουδαία γυναίκα στα αλήθεια. Δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ.    

(Λ.Α)

Κυνόδοντας 2

 

[Κυνόδοντας: όπως λέγαμε και όταν πήραμε το Euro, ψυχραιμία]

Μέσα στην καρδιά του φεστιβάλ και με τα μεγάλα ονόματα να παρελάζουν το ένα μετά το άλλο τις τελευταίες ταινίες τους (από τον σκανδαλιστικό Αντίχριστο του Λαρς Φον Τρίερ ως το «ποδοσφαιρικό» Looking for Eric του Κεν Λόουτς) ήρθε επιτέλους και η στιγμή να ασχοληθούμε με κάτι ελληνικό. Όχι από κάποια διάθεση πατριδολατρείας ή ανασφάλειας στις παγκοσμιοποιημένες Κάννες. Το αντίθετο μάλιστα. Ο Κυνόδοντας άλλωστε του Γιώργου Λάνθιμου (πρώτη ελληνική συμμετοχή στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα») δεν είναι μια συνηθισμένη ελληνική ταινία, αλλά μια ανορθόδοξη κινηματογραφική πρόταση με διεθνή διαπιστευτήρια που θα μπορούσε να σταθεί στις οθόνες οποιασδήποτε πόλης στον πλανήτη. Όχι βέβαια ότι είναι για όλα τα γούστα. Ο Λάνθιμος έχει στήσει έναν διασκεδαστικό γρίφο που δεν επιζητά μια προφανή λύση και δεν αφήνει και πολλά περιθώρια συναισθηματικής εμπλοκής για το θεατή. Μια οικογένεια κρατά τα τρία παιδιά της (δυο κορίτσια και ένα αγόρι, όλα γύρω στην εφηβεία και λίγο παραπάνω) κλεισμένα στα όρια της πολυτελούς κατοικίας τους παρέχοντάς τους κάθε άνεση και πείθοντάς τους ότι ο εξωτερικός κόσμος είναι μια διαρκής απειλή και η οικογενειακή εστία η μόνη ασφάλεια. Τα παιδιά έχουν μεγαλώσει και εξακολουθούν να ζουν εντελώς αποκομμένα από τον υπόλοιπο κόσμο μέσα από μια σειρά κανόνων και κανονισμών. Ο κυνόδοντας του τίτλου αντιπροσωπεύει τον απόλυτο κανόνα του σπιτιού, ότι για να είναι έτοιμος κάποιος να βγει εκεί έξω πρέπει πρώτα να πέσει ο ένας από τους κυνόδοντές του και ύστερα ξαναφυτρώσει, ποτέ δηλαδή. Μόνο ο πατέρας, ο πάντα έξοχος Χρήστος Στέργιογλου, βγαίνει εκτός κατοικίας για να εργαστεί σε κάποιο εργοστάσιο ως στέλεχος. Παράλληλα μια κοπέλα που εργάζεται ως security στο εργοστάσιο είναι ο μοναδικός επισκέπτης του σπιτιού για να ικανοποιεί τις σεξουαλικές τους ανάγκες. Η μητέρα, μια επίσης φοβερή Μισέλ Βάλει, έχει δεχτεί στωικά το παράξενο αυτό παιχνίδι παράλληλα όμως είναι η μόνη που φαίνεται να υποφέρει για την τύχη των παιδιών. Κάποια στιγμή ο «έξω κόσμος» θα διεισδύσει έστω και ελάχιστα (καθόλου τυχαία με δύο βιντεοκασέτες) στη ζωή των παιδιών προκαλώντας τη μοιραία ρωγμή στο απόλυτα ελεγχόμενο περιβάλλον. Η ιδέα της επιβολής μια ζωής αποκομμένης από τον έξω κόσμο χρησιμοποιώντας ως μέσο το φόβο και την παραπλάνηση δεν είναι σίγουρα καινούρια στο σινεμά. Ο Μ. Νάιτ Σιάμαλαν στο ευφυές Σκοτεινό Χωριό και πιο παλιά ο Αρτούρο Ριπστάιν στο Κάστρο της Αγνότητας είχαν χρησιμοποιήσει την ίδια παραβολή για να μιλήσουν ο πρώτος για το φόβο της αμερικανικής κοινωνίας στην μετά την 11^η Σεπτεμβρίου εποχή, ο δεύτερος για την απολυταρχική εξουσία. Ο Λάνθιμος στήνει τη δικιά του ταινία σαν μια μαύρη κωμωδία όπου η γλώσσα πάνω από όλα χρησιμοποιείται ως απόλυτο μέσο διαστροφής της πραγματικότητας και μάλιστα με απολαυστικά αποτελέσματα που δεν μεταφέρονται στο χαρτί δυστυχώς. Αποφεύγει οποιαδήποτε αναφορά σε τόπο, χρόνο, κοινωνικό περιβάλλον, αν οι ήρωές τους δεν μιλούσαν ελληνικά θα μπορούσαν  να ζουν οπουδήποτε. Η προσπάθεια δημιουργίας ενός διαχρονικού και εντελώς αποστασιοποιημένου στοχασμού πάνω στην ανθρώπινη φύση είναι προφανής ταυτόχρονα όμως και το αδύναμο σημείο της παραβολής που αρνείται να απαντήσει οποιοδήποτε ερώτημα για το ποιοι είναι και από που έρχονται αυτοί οι άνθρωποι που παρατηρούμε σαν να βρίσκονται σε κάποιο ενυδρείο. Το συμπέρασμα άλλωστε ότι η ανθρώπινη φύση είναι φτιαγμένη για να αναζητά ό,τι της απαγορεύουν μοιάζει εντελώς κοινότοπο. Ο Κυνόδοντας είναι φτιαγμένος για να συζητηθεί και είναι δουλεμένος με αληθινή μαεστρία. Δεν θα παραληρήσουμε όπως κάποιοι συνάδελφοι (η ελληνική αμετροέπεια) για αριστούργημα όμως ο Λάνθιμος έχει καταφέρει να φτιάξει ένα ολότελα δικό του σύμπαν αποδεικνύοντας ότι αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα του εγχώριου κινηματογράφου και όχι μόνο.

(Λ.Α)

(όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΜΕΤΡΟ στις 20/5/09, ανταπόκριση από τις Κάννες)

Enter the Void: το σινεμά της πλάκας

[Είναι αναπάντεχα αστείο να ατενίζεις το κενό]

Όσοι αναζητούν με αγωνία το σινεμά του μέλλοντος μάλλον έχουν βρει τον μεταμοντέρνο προφήτη τους στον Γκασπάρ Νοέ. Χάρισμά τους. Εμείς πάλι βρήκαμε το πιο απολαυστικό τρίωρο (σχεδόν) στις Κάννες. Έξω καρδιά στα αλήθεια. Αφού δεν είναι δυνατόν να πάρεις στα σοβαρά τη βιρτουοζιτέ της …τρύπας (όπου υπάρχει τρύπα νάσου μέσα βουτιά η κάμερα) και τα αεροπλανικά τράβελινγκ που κοιτούν το Τόκιο μέσα από τα μάτια του νεκρού αδερφού (που δε λέει να αφήσει τον κόσμο μας ούτε και την ταινία ούτε εμάς στην ησυχία μας). Ούτε το στροβοσκοπικό φωτισμό που φιλοδοξεί να σε ζαλίσει, αλλά κινδυνεύεις να σε αποκοιμήσει μαζί με τα “ψυχεδελικά” γραφικά. Ούτε βέβαια το πουλί σε στύση και διείσδυση που γεμίζει την οθόνη σε μια σκηνή όπου ο Νοέ συναντά τις σειρές τύπου Μάθε το Σώμα Σου. Το Enter the Void δεν είναι μια κενή ταινία όπως πολλοί θα την κατηγορήσουν, αλλά ένα απολαυστικό γεμάτο τρίωρο χαλάρωσης (μπορείς να μπαινοβγαίνεις άνετα στην αίθουσα, να κοιμάσαι ή να μιλάς στο κινητό) που σου προκαλεί νευρικά γέλια στο τέλος (στη μεγαλειώδη σκηνή της μετενσάρκωσης). Αν στο Μη Αναστρέψιμος ήθελα να χαστουκήσω τον Νοέ για το μισανθρωπισμό του εδώ έχει την πλήρη συμπάθεια μου: η ταινία του ήταν η μεγαλύτερη πλην όμως άκακη μαλακία του φεστιβάλ.   

(Λ.Α)

Γεια σου ρε Μπριγιάντε

[ο Μπριγιάντε, στη συνέντευξη τύπου: ποιος να το περίμενε...]

Και τι δεν έχουμε ακούσει για τον Μπριγιάντε Μεντόζα τα τελευταία χρόνια, από ειρωνικά σχόλια εννοούμε. Μόνο να απολογηθούμε δεν μας ζήτησαν. Και να που ήρθε και η στιγμή του θριάμβου του. Το Kinatay έφυγε με το βραβείο σκηνοθεσίας από τις Κάννες! Είμαστε πολύ περήφανοι που τον φέραμε δυο φορές στη Θεσσαλονίκη όταν ακόμη ήταν σχεδόν άγνωστος. Και αν πέρσι δεν είχε μια ατυχία στο Πουσάν (τον συνέλαβαν στο αεροδρόμιο η υπηρεσία δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος από μια συνωνυμία!) θα ήταν μέλος της διεθνούς κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και θα παρουσίαζε και το Serbis. Υποκλινόμαστε και οι κακές γλώσσες να σκάσουν!

(Λ.Α)

Thirst

[2/5, στη Jeonju στα multiplex CGV: No subtitles necessary]

Δε μιλάω κορεατικά να όμως που άμα έχεις απέναντί σου ένα μάστορα της αφήγησης μπορεί και να μη χρειάζεται τελικά. Στον αντίποδα του ξενέρωτου Twillight, o Παρκ Τσαν-γουκ υπογράφει ένα αληθινό σκοτεινό βαμπιρικό έπος βουτηγμένο στο σέξ και στο αίμα και όμως ενίοτε ξεκαρδιστικό. Στην ουσία πρόκειται για μια ακόμη εκδοχή του amour fou έστω και αν εδώ αφορά ένα βρυκόλακα ιερέα και μια νεαρή γυναίκα. Ένα σινεφιλικό ρόλερ-κόστερ που δεν διστάζει να κλέβει ασύστολα και υπέροχα μερικούς από τους πιο αγαπημένους σκηνοθέτες και ταινίες του ευφυή Κορεάτη, από τον Ζαν Ρενουάρ και τον Ντάγκλας Σερκ ως το A Place in the Sun. Και με ένα φινάλε ανθολογίας που μπαίνει πολύ ψηλά στη μυθολογία του καταδικασμένου ζευγαριού.
(Λ.Α)

Κυνόδοντας

[πρεμιέρα σε βαθιά νερά]

Με διεθνή τίτλο Dogtooth η νέα ταινία του Γιώργου Λάνθιμου (μετά την πολυταξιδεμένη Κινέττα) ετοιμάζεται να κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών στις Κάννες (σε λίγες μέρες ανακοινώνεται και επίσημα). Κάτι που έχει να συμβεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια για ελληνική ταινία στο συγκεκριμένο τμήμα. Οι φήμες λένε ότι πρόκειται για μια ταινία που θα διχάσει και θα ξεσηκώσει συζητήσεις (αρκετοί την χαρακτηρίζουν ενοχλητική). Καθόλου πρωτότυπα όλα αυτά θα μου πείτε.  Να όμως που ήδη έχει κινήσει το ενδιαφέρον sales agents (από εκεί το μάθαμε εν μέρει) και το μέλλον της προδιαγράφεται εξαιρετικά ενδιαφέρον. Όπως μάλλον και η φετινή χρονιά για το ελληνικό σινεμά.

Z(eitgeist)

[Cinema from A to Z]

Πόσες ταινίες μπορείς να σκεφτείς, τόσο φορτισμένες πολιτικά, που να αντέχουν μετά από 40 χρόνια; Λίγες σίγουρα. Βλέποντας ξανά το Ζ στην φοβερή πανηγυρική προβολή του Γαλλικού Ινστιτούτου (ήταν εκεί όλοι μέχρι και ο Θε0δωράκης και ήταν δύσκολο να μη δακρύσεις σχεδόν με όλη αυτή τη συνάθροιση) δεν μπορείς να μη συγκινηθείς για το πόσο μεγάλη περιπέτεια ήταν κάποτε να κάνεις ταινία. Και κυρίως να μη βγάλεις το καπέλο στο πόσο έχει καταφέρει ο Γαβράς να αιχμαλωτίσει την ανάσα μιας εποχής, το zeitgeist που λέμε,  μέσα στο φιλμ του,. Και πόσο παράδοξα ελληνικό μοιάζει το Αλγέρι με τις σκόρπιες διαφημίσεις της Ολυμπιακής, τις φωτό της Βουγιουκλάκη και τη μπίρα Άλφα στο τραπέζι (η Φιξ στον τοίχο). Και βέβαια να σκεφτείς (θυμηθείτε και την τελευταία ταινία του Παράδεισος στη Δύση) πόσο χιούμορ έχει ο σπουδαίος αυτός σκηνοθέτης ακόμη και όταν μιλά για ανοιχτές (τότε) πληγές (Χούντα). Σπουδαία επανέκδοση σε ένα εξαιρετικό timing εγχώριας πολιτικής και καλλιτεχνικής αφασίας.

(Λ.Α)